November 7, 2026

Energieaudit en energiemanagement voor kmo's: welke verplichtingen gelden in Vlaanderen?

Wanneer moet je kmo een energieaudit of energiebalans hebben, en wanneer is gebouwautomatisering verplicht?

Kort antwoord: in Vlaanderen hangen de verplichtingen af van je jaarlijks eindenergieverbruik per vestiging. Kmo's onder 0,02 PJ hebben geen verplichting. Tussen 0,02 en 0,05 PJ is een energiebalans met no-regretmaatregelen verplicht, tussen 0,05 en 0,1 PJ een energieaudit. Daarnaast moeten niet-residentiële gebouwen met verwarming of airco boven 290 kW sinds eind 2025 een systeem voor gebouwautomatisering hebben.

Bijgewerkt op 7 november 2026 door ICON Services, Berlare.

Welke kmo's moeten een energieaudit of energiebalans hebben?

Het VEKA hanteert drempels per vestiging op basis van het jaarlijkse eindenergieverbruik:

Kmo onder 0,02 PJ (ongeveer 5,6 GWh): geen verplichting.
Kmo tussen 0,02 en 0,05 PJ (ongeveer 5,6 tot 13,9 GWh): een energiebalans en de uitvoering van no-regretmaatregelen.
Kmo tussen 0,05 en 0,1 PJ (ongeveer 13,9 tot 27,8 GWh): een energieaudit.

Ook grote ondernemingen vallen onder de auditverplichting. Een onderneming is groot als ze meer dan 250 werknemers heeft, of een omzet boven 50 miljoen euro en een balanstotaal boven 43 miljoen euro.

Wat zijn no-regretmaatregelen?

No-regretmaatregelen zijn maatregelen die zichzelf snel terugbetalen. Per sector bestaan er lijsten met 10 maatregelen die elk een terugverdientijd van maximaal 3 jaar hebben. Ze moeten binnen 4 jaar uitgevoerd worden.

Wat moet je doen na een energieaudit?

De audit wordt opgemaakt door een energiedeskundige die vooraf door het VEKA aanvaard is. Maatregelen met een interne rentevoet na belastingen van minstens 13% moeten binnen 3 jaar uitgevoerd worden. Wie de drempel later overschrijdt, moet binnen 6 maanden een audit of balans hebben.

Telt een EPC NR mee?

Ja. Gebouwen of gebouwdelen met een niet-residentiële hoofdbestemming en een geldig EPC NR zijn vrijgesteld van de audit of het energieplan voor dat deel, op voorwaarde dat het EPC NR correct is opgeladen in de webtoepassing. Een EPC NR is 5 jaar geldig. Op gemengde sites moet de audit dan enkel de industriële gebouwen dekken.

Wanneer is gebouwautomatisering verplicht?

Niet-residentiële gebouwen met een verwarmings- of airco-installatie boven 290 kW moesten uiterlijk 31 december 2025 een systeem voor gebouwautomatisering en -controle hebben. Zo'n systeem moet het energieverbruik permanent opvolgen en analyseren, efficiëntieverlies opsporen, de verantwoordelijke verwittigen en kunnen samenwerken met andere technische systemen.

Een extra voordeel: gebouwen met zo'n systeem zijn vrijgesteld van de periodieke energetische keuring van airconditioning. Die vrijstelling geldt ook voor gebouwen onder 290 kW die toch zo'n systeem hebben.

Wat doet een energiemanagementsysteem voor een kmo?

Ook als je niet verplicht bent, levert inzicht in je verbruik vaak veel op. Een energiemanagementsysteem, of EMS, doet in een bedrijf typisch dit:

verbruik meten per installatie, zone of proces, in plaats van één totaal op de factuur;
sluimerverbruik en afwijkingen zichtbaar maken, bijvoorbeeld koeling die 's nachts blijft draaien;
pieken bewaken en installaties gespreid laten werken om het capaciteitstarief te beperken;
zonnepanelen, laadpalen, batterij en HVAC op elkaar afstemmen.

Let wel: bij de VLAIO-subsidie GREEN zijn energiemanagementsystemen voor gebouwsturing uitgesloten als standaardinvestering. Reken dus niet automatisch op die steun.

Hoe pak je dit aan?

Zet je jaarlijks eindenergieverbruik per vestiging om naar PJ en kijk in welke categorie je valt.
Check of je gebouwen een geldig EPC NR hebben.
Kijk na of je HVAC-vermogen boven 290 kW ligt.
Start met meten: zonder data per installatie weet je niet waar je verliest.

ICON Services in Berlare voert energieanalyses uit bij bedrijven en brengt je energiestromen in kaart, van elektriciteit en warmte tot pieken en sluimerverlies. Je krijgt concrete optimalisaties, ook maatregelen zonder grote investering. Voor een wettelijke audit heb je een door het VEKA aanvaarde energiedeskundige nodig. Meer info op onze pagina consultancy en besparing of bij automatisch energiemanagement.

Welke besparingen vindt een analyse vaak?

Bij veel bedrijven komen dezelfde punten terug, los van de sector:

installaties die buiten de werkuren blijven draaien, zoals verlichting, ventilatie of compressoren;
verwarming en koeling die tegen elkaar in werken;
pieken bij de start van de dag die je met gespreid opstarten kan vermijden;
zonnestroom die op het net gaat terwijl je er zelf iets mee kan doen;
instellingen van oudere installaties die nooit opnieuw afgesteld zijn.

Zulke maatregelen vragen weinig investering en zijn vaak snel terugverdiend.

Veelgestelde vragen

Hoeveel is 0,02 PJ in kWh?

1 PJ is ongeveer 277,8 GWh. 0,02 PJ komt dus overeen met ongeveer 5,6 GWh en 0,05 PJ met ongeveer 13,9 GWh eindenergieverbruik per jaar.

Wie mag een wettelijke energieaudit opmaken?

Een energiedeskundige die vooraf door het VEKA aanvaard is.

Is een EMS hetzelfde als gebouwautomatisering?

Ze overlappen sterk. De wettelijke eis voor gebouwen boven 290 kW vraagt een systeem dat het verbruik permanent opvolgt, verliezen detecteert, waarschuwt en samenwerkt met andere installaties.

Wil je weten waar je bedrijf energie verliest? Neem contact op of vraag een offerte aan. ICON werkt voor bedrijven in Berlare, Dendermonde, Zele, Lokeren, Wetteren, Hamme en Oost-Vlaanderen.